|
PSIKOLOJIK DANISMANLIK VE REHBERLIK NEDIR?
Hızla değişen dünyamızda, meydana gelen bilimsel ve teknolojik yenilikler, toplumsal yasamı da daha karmaşık ve içinden çıkılmaz bir hale getirmiştir. Bunun sonucunda, yeni neslin en iyi yetiştirilmesi, yeteneklerinin israf edilmemesi, hızla değişen dünyaya ve karmaşık toplum yapısına uyumunun en iyi şekilde sağlanması zorunlu hale gelmiştir. Bunun sonucunda PDR hizmetlerinin önemi kavranmış ve tüm dünyada yayılma hızını artırmıştır.
Rehberlik öğrenci kişilik hizmetleri bünyesinde düşünülen ve bireyin, yaşamının çeşitli aşamalarında, gelişimine ve uyumuna etki eden faktörlerin bilinmesi ve onun yerinde kararlar veren dengeli bir kişi olması amacını güden hizmetler bütünüdür. Rehberlik kavram ve bir hizmet olarak bireyin gelişimine, bugünkü ve gelecekteki toplumun uyumuna yönelmiştir.
PDR kuskusuz bir psikolojik yardim hizmetidir. Prof. Dr. Muharrem KEPÇEOGLU
REHBERLİK VE ARAŞTIRMA
MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ
R E H B E R L İ K
Hazırlayan
İrfan GÖKSU
1- REHBERLİĞİN TANIMI
Rehberlik bireyin bir bütün halinde gelişmesine yardım işini anlatan bir terimdir. En geniş anlamda rehberlik; problemlerini çözme, bağımsız hale getirme,yeteneklerini açığa çıkarma ve geliştirme, gerçekçe karar vermeme tercihler yapmasını, çevresiyle sağlıklı ve dengeli ilişkiler kurması ve sonuçta kendisini gerçekleştirmesi için bireylere yapılan sistemli ve profesyonel yardımlar sürecidir.
2- REHBERLİĞİN AMAÇLARI
Rehberliğin amacı bireyin kendi olanakları içinde, fizyolojik, psikolojik, sosyolojik kültürel..v.b özelliklerini dikkate alarak, kendisini gerçekleştirmesini sağlıklı, mutlu ve başarılı bir yaşam sürmesini sağlamaktır.
Rehberliğin amaçlarını belirgin ve liste halinde şu şekilde de sıralayabiliriz.
- Bireyin kendi kendisini tanımasına ve anlamasına yardım etmek.
- Ailesi ve çevresiyle sağlıklı ve dengeli ilişkiler kurmasına yardım etmek.
- Problemlerinin çözümü için seçenek oluşturmak, problem çözme anlayış ve becerisini kazandırmak.
- Başkalarına bağımlı ve, başkaları tarafından yöneltilen, başkaları için yaşayan kişilik özellikleri yerine,bağımsız, kendi hayatına kendisi yönlendiren özgün kişilik özellikleri kazandırmak.
- Bireyin kişisel ve toplumsal özelliklerinin gelişmesine yardım etmek.
- İlgi istidat ve yeteneklerini açığa çıkarmak, geliştirmek.
- Karar verme ve tercih yapma bilgi ve becerisini kazandırmak.
- Bireyin zararlı tutum ve alışkanlıklardan korunmasına yardımcı olmak.
- Bireye iş ve meslek imkanları konusunda bilgi vermek,yetenekleri doğrultusunda tercihler yapmasını sağlamak.
- Bireye kendisini sürekli olarak geliştirmesi gücü ve anlayışını kazandırmak.
- Verimli ders çalışma ve iş yollarını öğretmek.
- Bireyin fiziksel, duygusal sosyal sağlığını koruma yollarını öğretmek.
- Boş zaman etkinliklerini öğretmek.
- Toplumsal sorunları kavramak ve gerekli hoşgörüye sahip olarak başkalarıyla birlikte yaşayabilmesi özelliklerini kazandırmak.
- Okul ve çevreye uyumlarını sağlamaya yönelik tanıtım yapmak.
- Yaşam felsefesi,ahlaki ve toplumsal değerler dizgesi geliştirmek.
3- REHBERLİĞİN TEMEL İLKELERİ
Rehberliğin temel ilkesi denildiğinde, rehberlik çalışmalarında ortak olarak kullanılan, temel alınan,çalışmalarda göz önüne alınması zorunlu olan ilkelerdir. Rehberlik hizmetlerinin başarılı olabilmesi için bir takım ilkelere uygun olarak yapılmasına bağlıdır.
Bu ilkelerden bir kısmını şu şekilde özetleyebiliriz.
- Rehberlik organize edilmiş bir etkinliktir. Belirli bir amacı, programı yöntem-teknik ve uzman personelle yapılabilir.
- Rehberlik hizmetleri okul, aile ve çevredeki herkesi ilgilendirir. Okul aile ve çevre işbirliği olmadan rehberlik hizmetlerinde umulan sonuçlar alınamaz.
- Rehberlik etkinlikleri okulun eğitim düzeyi, yapısı öğrencilerin gelişim düzeylerini ve imkanlarına göre değişebilir.
- Rehberlik iş birliği içinde çalışmayı gerektirir.
- Rehberlik eğitim etkinliklerinin gelişimde de önemli rolü vardır.
- Rehberlik birinci derecede bireyin gelişimiyle ilgilidir.
- Rehberlik bireyin kendi kendisini tanıması,kabullenmesi sürecini içerir.
- Rehberlik dıştan zorlamayla değil, gönüllü işbirliği ve katılımı gerektirir.
- Rehberlik bireylerin gereksinimleri doğrultusunda ve yardıma ihtiyaç duyulduğu konularda sunulur.
- Rehberlik bilimsel ve profesyonel yardımları içerir.
Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir yardım olmayıp, ihtiyaç duyulduğu her zaman verilebilir.
4- REHBERLİĞİN TEMEL İŞLEVLERİ (FONKSİYONLARI)
1-Uyum sağlayıcı fonksiyonu; Özellikle okulların ilk sınıflarında bulunan öğrencilerin fiziki, sosyal, psikolojik, eğitim ve akademik yapılara uyum sağlaması için yapılan çalışmaları içerir.
2-Yöneltici fonksiyonu; Okul içi eğitsel, mesleki, boş zaman değerlendirme, sosyal ve kültürel kollara ilgi ve özellikleri dikkate alınarak yapılan çalışmalardır.
3-Ayrıca fonksiyonu; Çeşitle durumlara bağlı olarak sınıf içinde uyum sağlamayanların programları aksatmaması için yapılan ayrıştırılması işlemleridir. (özel sınıf)
4-Önleyici fonksiyonu; Duygusal gerginliklerin, zararlı alışkanlıkların uyumsuzlukların ortaya çıkmaması için yapılan çalışmalardır.
5-İyileştirici fonksiyonu; uyumsuz ve çeşitli sapmaların düzeltilmesine yönelik çalışmalarıdır.
6-Geliştirici fonksiyon; Bireylerin kendilerini tanımaları, yeteneklerini kullanmaları, ilgi ve özelliklerini tatmin etmeleri ve geliştirmeleri için ortam hazırlama çalışmalarıdır.
7-Aydınlatıcı fonksiyonu; Öğrenciler için okul içi ve okul dışı eğitsel, kişisel ve mesleki imkanlar konusunda aydınlatılması, okulda yapılan çalışmaların tanıtılmasına yönelik çalışmalardır.
8-Bütünleştirici fonksiyonu; Gerek öğrenciyle ilgili çalışmalarda okul aile ve çevre işbirliğini sağlama, gerekse öğrencilerin sosyal bütünleşmelerine dönük çalışmaları kapsamaktadır.
5- REHBERLİĞİN ÇEŞİTLERİ
Rehberlik hizmetlerini çeşitlere ayırarak incelemek, sistemli bir yaklaşım olması bakımından yararlıdır. Fakat rehberliğin amaç ve ilkelerine yaklaşımda bir değişikliğe neden olmaz.
1- Birey sayısına göre rehberlik çeşitleri;
a)- Bireysel rehberlik
b)- Gurup rehberliği
2- Eğitim uygulamaları düzeylerine göre;
a)- İlkokullarda rehberlik
b)- Orta okullarda rehberlik
c)- Lisedeki rehberlik
d)- Üniversitelerde rehberlik
e)- Yaygın eğitim kurumlarında rehberlik
3- Rehberliğin temel işlevlerine göre rehberlik çeşitleri;
a)- Uyum sağlayıcı rehberlik
b)- Yönlendirici rehberlik
c)- Ayarlayıcı rehberlik
4- Sorun alanlarına göre rehberlik;
a)- Eğitsel sorunlarla ilgili rehberlik
b)- Mesleki sorunlarla ilgili rehberlik
c)- Kişisel sorunlarla ilgili rehberlik
5- Kurum türlerine göre rehberlik;
a)- Eğitim kurumlarında rehberlik
b)- Sağlık kurumlarında rehberlik
c)- Sosyal yardım ve hayır kurumlarında rehberlik
d)- Adli kurumlarda rehberlik
6-REHBERLİĞİ GEREKLİ KILAN NEDENLER
Rehberlik hizmetleri eğitim-öğretim hizmetlerinin tamamlayıcı, geliştirici verimini arttırıcı özelliklerine sahip olduğundan, eğitim sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Çünkü rehberlik hizmetleri, öğrencileri tanıma ve kendi kendilerini tanımalarına olanak sağlar, öğrencileri tanıma ve kendi kendilerini tanımalarına olanak sağlar, öğrencilerin ilgi istidat ve yetenekleri doğrultusunda yönelmelerine, bu özelliklerinin gelişmesine yardım eder.
Okul ve okul dışı şartlara uyumları ve tanımalarına yardımcı olur. Onların her türlü problemlerinin çözümüne yardım etme amacını güder. Zararlı tutum ve alışkanlıkları önleyici, bilgilendirici özellikleri vardır. Okul aile ve çevre işbirliği içinde öğrencilerin bir bütün olarak gelişmesine yardımcı olur.
Sağlıklı ve tutarlı kişilik özellikleri kazanmalarına, kendilerine güvenlerine geleceğe ilişkin uygun karar almalarına sonuçta kendilerine güvenlerine sağlıklı, başarılı ve mutlu hayat sürdürmelerine yardım eder. Bu nedenle rehberlik hizmetleri eğitim öğretim çalışmalarının ayrılmaz bir parçasıdır sağlıklı bir toplumsal yapı için bu hizmetlerin bireylere sunulması gerekli ve önemlidir.
Rehberlik hizmetlerini gerekli kılan temel faktörleri özgün olarak şu şekilde ifade edebiliriz.
A- SOSYAL NEDENLER:
a)- Toplumun hızlı şekilde değişmesi, karmaşıklaşması ve bunun getirdiği uyum güçlükleri.
b)- Aile yapısı ve ailenin görevlerinin değişmesi.
c)- Kadınların iş hayatına atılması, iş yaşamının karmaşıklaşması.
d)- İş kollarının artması, tercih yapmanın zorlukları.
e)- Okul yapılarının çeşitlenmesi, sınıfta kalma oranının yükselmesi.
f)- Suç olaylarının artması, zararlı alışkanlıkların yaygınlaşması.
g)- Köyden kentlere göç, gecekondulaşma ve bunların getirdiği sorunlar.
h)- Değişen değer yargıları, kuşaklar arası çatışmalar.
I)- Nitelikli ve çok yönlü insan yetiştirme ihtiyacı.
j)- Eğitim yoluyla toplumun kalkınması isteği.
B- PSİKOLOJİK NEDENLER
a)- İnsanın kendisini tanıması anlaması ihtiyacı.
b)- Bireyler arası farkların eğitim ve gelişimlerindeki farklarla birlikte farklı eğitim ve bireyi eğitimin temeline görüşlerin ağırlık kazanması farklı eğitim ve bireyi eğitimin temeline alan görüşlerin ağırlık kazanması.
c)- Duygusal yaşamın önem kazanması, duygusal gelişimin eksikliklerinin tamamlanması.
d)- Benlik tasarımının insan hayatında öneminin artması, uygun benlik oluşturma istek ve ihtiyacı.
e)- Eğitsel ve mesleki yönlendirmelerin erken yaşlarda başlamasının avantajları bir şekilde değerlendirilmesi gerekliği.
f)- İlgi ve özellikleri geliştirmek için eğitsel ve boş zamanların verimli bir şekilde değerlendirilmesi gerekliliği.
g)- Bireysel ve aktif öğretime dayalı programların merkezde oluşu anlayışının getirdiği ayrıcalıklar.
C- FELSEFİ NEDENLER
a)- İnsanın değerliliği ilkesi.
b)- İnsanın özerkliliği.
c)- İnsanın gelişim gücü.
d)- Bireysel ve toplumsal görüş.
e)- Değerlendirme ölçütü.
7-REHBERLİK NE DEĞİLDİR?
a)- Rehberlik çocuğun elinden tutup yürütmek, bütün ihtiyaçlarını karşılamak değildir.
b)- Rehberlik öğrenciyi korumak, her sıkıntıdan kurtarmak, problemlerini çözmek için doğrudan yardım yapma değildir.
c)- Rehberlik öğrenciye öğüt vermek, telkinde bulunmak, tavsiye yapmak değildir.
d)- Rehberlik öğrencilere test uygulamak, anket yapmak, fiş doldurmak dosya tutmak gibi rutin işler değildir.
e)- Rehberlik okulda disiplini sağlama, öğrencileri tehdit etme, kontrol altında bulundurma, onları yargılama işi değildir.
f)- Rehberlik idarenin istek ve arzularını öğrencilere empoze etmek, öğrenci ile okul idaresi arasında aracılık etmek işi değildir.
g)- Rehberlik öğrencilerin devamsızlıklarını incelemek, karne yazmak sekreterlik yapmak değildir.
h)- Rehberlik öğrenciyle ahbaplık etmek, sohbet yapmak, dertleşmek değildir.
I)- Rehberlik bilgi vermek, ikna etmek inandırarak ve önderlik ederek çocukların davranışlarını etkilemek değildir.
8-REHBERLİK NEDİR?
a)- Rehberlik öğrencinin kendisine yardım etmesi ağırlıklı çalışmalardır.
b)- Rehberlik öğrencinin kendisini tanıması ortaya koyması,kendi kararlarını kendisi vermesi, kendi hayatını kendisi yönlendirmesi ve sonuçlarında sorumlu olması işidir.
c)- Rehberlik isteklilik ve gönüllülüğe dayalı bir yardımdır.
d)- Rehberlikte öğrenci hakkında hazırlanan test, anket, bilgi toplama amaç değil, öğrencilere yardımcı olmak için kullanılan araçtır.
e)- Rehberlikte danışan öğrencilerin özellikleri ne olursa olsun, hasta olarak algılanmaz ve özelliklerine kişiliklerine saygı duyularak yürütülen çalışmalardır.
f)- Rehberlikte ilişkiler tek yönlü olmayıp, rehber ile öğrencinin karşılıklı saygı, hak, sorumluluk işbirliğine dayalı bir etkileşim ilişkisidir.
g)- Rehberlikte öğrenci hakkında edinilen bilgiler açık yakalama, tehdit etme baskı aracı olarak kullanılmayıp gizli ve özel her türlü bilgiler onun en verimli gelişimi için kullanılır ve gizli tutulur.
h)- Rehberlik öğrencinin karşılaştığı veya ileride karşılaşacağı problemler için öngörü kazandırmak, problemlere hazır hale getirmek, çözüm için beceri ve anlayış oluşturmaktır.
I)- Rehberlik bireyin benlik ve kişilik gelişimine yardımcı olmaktır.
j)- Rehberlik disiplin işi değildir. Yalnız öğrencilere her türlü uyumları için, program ve birlikte yaşama, bilmeden hatalara düşmemeye yönelik kurallar hakkında bilgi verilebilir.
k)- Rehberlik öğrencilerin her türlü eğitimi ve gelişimi için uygun ortam yaratmaktır.
l)- Rehberlik sadece sorunlu olan öğrencilerin problemlerinin çözümüne yardımcı olma, onlara bir takım hizmetler sunmayla sınırlı değildir. Önleyici, yönlendirici, uyum sağlayıcı, geliştirici, bütünleştirici, aydınlatıcı fonksiyonlarıyla diğer öğrencilere de hitap etmektedir.
m)- Rehberlik sadece psikolojik danışma değildir, rehberlik aynı zamanda bir kişilik hizmetleri topluluğu olarak sağlık,sosyal kültürel v.b hizmetleri de içermektedir.
9- REHBERLİKTE UYULACAK AHLAKİ VE ETİK KURALLAR
a)- Rehberlik hizmetlerini yürüten uzmanların sürekli olarak verdikleri hizmetin kalitesini yükseltmeye çalışması, bunun için mesleki hazırlığın sürekli olarak yenilemeye ve geliştirmeye çaba göstermesi gereklidir.
b)- Rehber öğretmelerin, bu hizmetlerin toplumda benimsenmesi, yaygınlaşması ve böylece bir meslek olarak gelişmesi için bu hizmetlerin çevrede tanıtılmasına, bu hizmetlerle ilgili olumlu kamuoyu gelişmesi için bu hizmetlerin çevrede tanıtılmasına, bu hizmetlerle ilgili olumlu kamuoyu gelişmesine çaba göstermelidirler.
c)- Rehber öğretmenler kendi meslektaşlarından her zaman ahlaki kurallara uygun davranışlarını düzeltmek, bu konuda çaba göstermek her danışmanın görevidir.
d)- Rehberler kendi çalışmaları hakkında gerektiğinde diğer arkadaşlarına, üst yöneticilere yada kamuoyuna bilgi verirken, verilen bilginin doğru ve duruma uygun olmasına dikkat etmelidirler.
e)- Rehber öğretmenler, öğrenciler hakkında edindikleri bilgileri (özel) gizli tutmak zorundadırlar. Ancak bu bilgilerin bazıları gerektiğinde araştırma ve mesleki yetişme amacıyla kullanabilirler. Bu durumda bile öğrencilerin kimlikleri saklı tutulmalıdır. Bilgiler tehdit, baskı aşağılayıcı olarak kullanılmasına müsaade etmemelidirler.
f)- Rehber öğretmenler öğrenciye ehliyetini aşan konularda yardım yapamadıkları zaman başka kişi ve kurumlara yönlendirmeye yardımcı olmalıdırlar.
g)- Rehberler ilgili çalışmalarının ehliyetini aşan konulardan kaçınmalıdırlar.
h)- Rehberler öğrencilere çeşitli psikolojik ölçme araçları uygulayıp sonuçlarını yorumlarken, kendi mesleki yeterlilik ve ehliyetini aşan konulardan kaçınmalıdırlar.
i)- Rehber öğretmenler öğrencilere yardımcı olurlarken, onların sahip olduğu bütün seçme, karar verme haklarına saygılı olmak ve bu hakların devamını sağlamak zorundadırlar. Ayrıca öğrencilerin tercih ve kararlarını uygun görme veya görmeme yetki ve sorumluluğuna sahip olmadığını bilmelidirler.
j)- Rehberlikte öğrencilerle olan ilişkiler karşılıklı saygı, güven, samimiyet ve gönüllülük esasına dayanmalıdır.
k)- Rehberlikte psikolojik yardım alan kişi ne kadar problemli olursa olsun hasta değil, normal bir insan olarak ele alınmalı, saygı ve anlayışlı karşılanmalıdır.
l)- Rehberlik hizmetleri bir anda olup biten hizmet olmayıp, sürekli demokratik ortam içinde ve insancıl bir anlayışla sunulmalıdır.
10-REHBER ÖĞRETMENDE BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER
a)- Rehber öğretmen gelen olarak insanlara karşı saygı ve değer verici tutuma sahip olmalıdır.
b)- Rehber öğretmen yardımsever ve yardım yapmaya istekli olmalıdır.
c)- Rehber öğretmen özverili olmalıdır.
d)- Rehber öğretmen, öğretmen öğrenci ve velilerle işbirliği ve bağdaşım içinde olmalıdır.
e)- Rehber öğretmen maskesiz, saydam (İçi dışı bir) olmalıdır.
f )- Rehber öğretmen insanları karşı ön yargısız olmalıdır.
g)- Rehber öğretmen şartsız kabul, olumlu ilgi, saygı ve kabul edici olmalıdır.
h)- Rehber öğretmen EMPATİK anlayışa sahip olmalı, olay ve sorunlara danışanın bakış açısıyla bakabilmelidir.
I)- Rehber öğretmen içtenlikli olmalıdır.
j)- Rehber öğretmen güvenilir ve dürüst olmalıdır.
k)- Demokratik tutum, hak ve eşitlik anlayışına sahip olmalıdır.
l)- Gelişmeye açık, araştırıcı, bilimsel, dinamik olmalı, mesleki gelişime katkıda bulunmalıdır.
m)- Rehber öğretmen kendine güvenli ve kendine değer verici olmalıdır.
n)- Bütünleştirici, uzlaştırıcı, yapıcı ve yaratıcı, problem çözme bilgi ve becerisine sahip olmalıdır.
11- REHBERLİKTE HİZMET ALANLARI
a-Alıştırma-Oryantasyon
b- Bireyi Tanıma
c-Bilgi toplama ve yayma
d-Psikolojik Danışma
e – Yöneltme
f –İzleme
g –Danışmanlık-Konsültasyon
h – Çevre ve veli ilişkileri
ı – Değerlendirme
12- REHBERLİĞİN TEMEL ÖZELLİKLERİ
a-Rehberlik bireylere yardım etme işidir
b-Rehberlik bir süreçtir
c-Rehberlik bilimsel ve profesyonel yardımdır
d- Rehberlik bireyin kendisini gerçekleştirmesine yardım etmektir.
13-OKUL REHBER ÖĞRETMENİNİN GÖREVLERİ
- Rehberlik programının hazırlanmasında ve uygulanmasında sınıf öğretmenlerine yardım eder,
- Okula yeni gelen öğrencilere okulun tanıtımını yapar.
- Eğitim-öğretim, disiplin, rehberlik, program, mevzuat, konularında yazı hazırlar ve öğrencilere duyurulmasını yapar.
- Sınıf öğretmenleriyle görüşerek problemli ve rehberliğe muhtaç öğrencileri tespit eder, şahsi ve ailevi problemlerinin çözümü için gerekli çalışmaları yapar.
- Öğrencilerin uyum ve gelişim durumlarını takip eder görülen aksaklıkları düzeltmeye çalışır.
- Öğrencilerin gidebileceği üst okullar, çalışabileceği iş ve meslekler hakkında bilgi toplar ve bilgileri öğrencilere duyurur.
- İş ve meslekle ilgili programlar hazırlar okul ve iş yerlerine öğrencilerle birlikte gezi düzenler.
- Öğrencilerin genel ve özel yetenekleri ile, ilgileri kişilik , özellikleri, bilgi seviyeleri hakkında bilgi toplamak amacıyla test anket ve psikolojik ölçme araçlarını uygular, sonuçları toplu dosyaya işler, özel ve şahsi bilgileri gizli tutar.
- Öğretim programları, okul ve meslek seçimi, başarısızlık, uyum aile problemleri konularında öğrencilere psikolojik danışmanlık yapar.
- Öğrencilerin rehberlik ve psikolojik danışmaya olan ihtiyaçlarını, problemlerini başarılarını etkileyen faktörleri...konularında inceleme ve araştırma yapar sonuçları üzerinde öğrencilere ve okul yönetimine tekliflerde bulunur.
- Rehberlik ve psikolojik hizmetlerle ilgili kayıt tutar, ilgili yazılara cevap yazar ve istenilen raporları düzenler.
- Öğrencilerin durumlarıyla ilgili konularda velilere açıklama yapar.
Rehberlikte kullanılacak test araç ve gereç ve envanter anket ve toplu dosya gibi araçların hazırlama ve geliştirme çalışmalarını yapar.
-Çevrede hizmet veren kuruluşların ve diğer okulların çalışmalarını takip eder ve bunlarla işbirliği yapar.
-Disiplin kurulu toplantılarına istişari mahiyette katılır olayların yorumunda ve ceza tedbirinde görüşlerini belirtir.
-Öğretim yılı sonunda uygulanan rehberlik faaliyetini, meydana gelen aksaklıkları, gerekli ihtiyaçları, ve bu konularla ilgili tekliflerini belirten bir rapor hazırlayarak okul müdürlüğüne verir.
14- SINIF ÖĞRETMENLERİNİN GÖREVLERİ:
- Sınıf rehber öğretmeni aşağıdaki görevleri yapar:
a) Okulun rehberlik ve psikolojik danışma programı çerçevesinde sınıfın yıllık çalışmalarını plânlar ve bu plânlamanın bir örneğini rehberlik ve psikolojik danışma servisine verir.
b) Rehberlik için ayrılan sürede sınıfa girer. Sınıf rehberlik çalışmaları kapsamında eğitsel ve meslekî rehberlik etkinliklerini, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisinin organizasyonu ve rehberliğinde yürütür.
c) Sınıfındaki öğrencilerin öğrenci gelişim dosyalarının tutulmasında, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisiyle iş birliği yapar.
d) Sınıfa yeni gelen Öğrencilerin gelişim dosyalarını rehberlik ve psikolojik danışma servisi ile iş birliği içinde inceler, değerlendirir.
e) Çalışmalarda öğrenci hakkında topladığı bilgilerden özel ve kişisel olanların gizliliğini korur.
f) Sınıfıyla ilgili çalışmalarını, ihtiyaç ve önerilerini belirten bir raporu ders yılı sonunda ilk hafta içinde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisine iletir.
g) Öğrencilerin ilgi, yetenek ve akademik başarıları doğrultusunda eğitsel kollara yöneltilmeleri konusunda psikolojik danışmanla iş birliği yapar.
h) Okul müdürünün vereceği, hizmetle ilgili diğer görevleri yapar.
İlköğretimde 1'inci sınıftan 5'inci sınıfa kadar olan sınıfları okutan öğretmenler de bu görevleri kendi sınıflarında; üst sınıflardaki sınıf rehber öğretmenleri gibi, öğrencilerinin yaş, gelişim, eğitim durumları, bireysel özellikleri ve gereksinimleri doğrultusunda, rehberlik ve psikolojik danışma servisinin eş güdümünde yürütürler.
- Rehberlik bürosunca verilen yıllık çalışma programı çerçevesinde kendi sınıfı için yıllık çalışma programı hazırlar.
- Sınıfıyla ilgili çalışmalarda rehber öğretmene her türlü yardımda bulunur.
- Problemli öğrencilerle görüşme yapar.
- Şahsi ve ailevi problemlerinin çözümü için gerektiğinde okul yönetimi, öğretmenler ve ailelerle işbirliği içinde çalışır. Sonuçları rehber öğretmenle birlikte toplu dosyaya işler.
- Rehber öğretmenle işbirliği yaparak seçmeli ders, bölüm, okul, iş ve meslek seçiminde öğrencilere yardım eder.
- Öğrencilerin eğitici kol çalışmalarına etkin bir şekilde katılımlarını sağlar.
- Rehber öğretmenle iş birliği yaparak öğrenciyi tanımak, gerekli bilgileri toplamak için form, fiş, gözlem kartları, anket, test ve benzerlerini uygular.
- Sonuçları değerlendirir ve rehber öğretmene bildirir, dosyaya işler.
- Başka okullardan gelen öğrencilerin dosyalarını inceler ve değerlendirir.
- Sosyal ilişkileri zayıf olan öğrencileri, bu ilişkilerini geliştirmek için eğitici çalışmalar yapar.
- Öğretim yılının sonunda yaptıkları her türlü rehberlik çalışmalarını, aksaklıkları, sağlanması gereken imkanları, ve teklifleri kapsayan raporu rehber öğretmene verir.
- Okul müdürünün rehberlikle ile ilgili diğer görevleri de yapar.
15-OKUL MÜDÜRÜNÜN GÖREVLERİ
- Okul müdürü aşağıdaki görevleri yapar:
a) Okulda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için, hizmetin gerektirdiği fiziksel şartları ve uygun çalışma ortamını hazırlar, kullanılacak araç ve gereci sağlar.
b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonunu kurar, bu komisyona başkanlık eder.
c) Okulun rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi İle ilgili yıllık program ve yürütme plânının hazırlanmasını sağlar ve uygulanmasını izler.
d) Okulun psikolojik danışman ihtiyacını, öğrenci sayısını ve bu sayıdaki artışı dikkate alarak belirler
ve bulunduğu il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünün ilgili bölümüne bildirir.
e) Okulda birden fazla psikolojik danışman varsa birini koordinatör olarak görevlendirir.
f) Rehberlik ve psikolojik danışma servisinde birden fazla psikolojik danışman olması hâlinde;program, plânlama, araştırma gibi birlikte yapılması gereken görevler dışında, hizmetlerin yürütülmesinde öğrenci sayıları, sınıflar, meslekî formasyon ve özel beceriler gibi ölçütlere göre gerektiğinde psikolojik danışmanlar arasında iş bölümü yapar. Ancak bu iş bölümünün dengeli olmasına ve hizmetlerin gerektirdiği eş güdüm ve bütünlüğü zedelememesine dikkat eder.
g) Rehberlik ve psikolojik danışma servisiyle iş birliği yaparak okuldaki Öğretmenleri her sınıfa bir sınıf rehber öğretmeni olmak üzere görevlendirir. Zorunlu olmadıkça sınıf rehber öğretmenlerini sınıftaki öğrencilerin mezuniyetine kadar değiştirmez ve sınıf rehber Öğretmenlerini bir zorunluluk bulunmadıkça yönelim işlerinde görevlendirmez.
h) Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin ve bu konudaki programın verimli ve düzenli bir biçimde yürütülmesi için psikolojik danışman, sınıf rehber öğretmenleri, öğrenciler ve veliler arasında eş güdümü sağlamak İçin gerekli özeni gösterir.
ı) Öğrencileri yönlendirme çalışmalarında rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi elemanları, öğrenciler, veliler, sınıf rehber öğretmenleri, branş Öğretmenleri ve diğer yöneticiler arasında iş birliği ve organizasyon ile değerlendirme sonuçlarının bir bütünlük içinde kayıtlarının tutulmasını sağlar.
i) Başka eğitim-öğretim kurumlarından gelen öğrencilerin gelişim dosyalarını, geldikleri eğitim kurumlarından ister ve rehberlik ve psikolojik danışma servisine iletir.
j) Rehberlik ve psikolojik danışma servisince hazırlanan program ile yürütme plânının birer örneğini ders yılının başladığı ilk ay içerisinde, yıl sonu çalışma raporunun bir örneğini ise ders yılının tamamlandığı ay içerisinde bağlı bulunduğu rehberlik ve araştırma merkezine gönderir.
16- ÖĞRETİM KADEMELERİNE GÖRE REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ
- Okul öncesi eğitim ve İlköğretimde hizmetler genel olarak; öğrencinin kendisi, öğretmeni/öğretmenleri ve ailesi tarafından yetenek, beceri ve diğer özelliklerinin fark edilmesine, öğrencinin yetiştiği ortamın iyileştirilmesine, bireysel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesine, etkili öğrenme ve çalışma becerileri ile motivasyonlarının artırılmasına, ilköğretim sonrası eğitime ve orta öğretime devam edemeyecekler için mesleğe yönlendirmeye yöneliktir.
Orta öğretimde ise hizmetler genelde; üst öğrenime, meslek alanlarına ve mesleğe yönelmede, etkili öğrenme ve çalışma becerileri geliştirmede, meslekler ve gerektirdiği özellikler ile meslek ve çalışma yaşamı konusunda bilinçlendirmede, bireysel özelliklerini değerlendirip farkındalık düzeyini geliştirmede, bireysel ve sosyal gelişimin sürdürülüp yetişkin yaşamına hazırlanmada yoğunlaşır. Orta öğretimdeki hizmetlerde okul türlerine göre gerekli uyarlamalar yapılır. Yaygın eğitimdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri genelde kursiyerlerin mesleğe ve işe yönlendirilmesini, iş yaşamına hazırlığı, bireysel ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesini kapsar.
Örgün ve yaygın eğitimdeki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde, sorunlara erken müdahale ve Özellikle sorunun oluşmamasına yönelik gelişimsel, koruyucu yaklaşım esastır.
17-REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSLERİNİN KURULUŞU
- Resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürütmek üzere, rehberlik ve psikolojik danışma servisi kurulur. Bu servise öğrenci sayısına göre yeterli eleman atanır. Hizmetin özellikleri açısından uygun fizikî ortam ve gerekli donatım sağlanır.
- Rehberlik ve psikolojik danışma servisi rehberlik ve araştırma merkeziyle koordineli çalışır.
Psikolojik danışmanı bulunmayan eğitim-öğretim kurumları sınıf rehber öğretmenliğine ilişkin rehberlik hizmetleri kapsamında, yürütme kurulu aracılığıyla rehberlik ve araştırma merkezleriyle iş birliği içinde çalışır.
Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonu
- Her eğitim-öğretim kurumunda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin planlanması, eş güdümün ve kurum içindeki iş birliğinin sağlanması amacıyla rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu oluşturulur.
Bu komisyon, ders yılında birinci ve ikinci dönemin başladığı ilk ay ile ders yılının tamamlandığı son ay içerisinde olmak üzere, yılda en az üç defa toplanır.
Ayrıca ders yılı içinde gerektiğinde okul müdürünün uygun gördüğü tarihlerde de toplanabilir.
Rehberlik ve psikolojik danışma servisindeki psikolojik danışmanlar bu komisyonun sürekli üyesidir. Diğer üyeler her ders yılı başında öğretmenler kurulunda yeniden belirlenir.
Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu okul müdürünün başkanlığında aşağıdaki üyelerden oluşturulur:
a)Müdür
b) Rehberlik ve psikolojik danışma servisi psikolojik danışmanları.
c) Sınıf rehber öğretmenlerinden her sınıf seviyesinden seçilecek en az birer temsilci.
d) Disiplin kurulundan bir temsilci.
e) Okul-aile birliği ve okul koruma derneğinden birer temsilci.
f) Okul öğrenci temsilcisi.
Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonunun Görevleri
- Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu aşağıdaki
görevleri yapar
:
a) Rehberlik ve psikolojik danışma servisince hazırlanan yıllık program ve yürütme plânını inceler, bu konudaki görüşlerini bildirir. Uygulanması için gerekli önlemleri karara bağlar.
b) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi sırasında hizmetlere ilişkin çalışmaları ve ortaya çıkan sorunları İnceler, değerlendirir ve bunların çözümüne ilişkin önlemleri belirler.
c) Eğitim ortamında; öğrenciler, aileler, yöneticiler, öğretmenler ve psikolojik danışmanlar arasında sağlıklı ve uyumlu ilişkiler kurulabilmesi için gerekli önlemleri görüşür ve yapılacak çalışmaları belirler.
d) Yönlendirmeye ilişkin eğitsel ve meslekî rehberlik çalışmalarında ve öğrencileri yönlendirmede, okuldaki eğitim-öğretim etkinlikleri ile eğitsel etkinliklerden karşılıklı olarak yararlanılabilmesi için gerekli önlemleri ve çalışmaları belirler.
e) Yapılacak çalışmalarda birey, aile, ilgili kurum-kuruluşlara yönelik iletişim ve iş birliğine ilişkin önlemleri belirler.
Psikolojik danışmanı bulunmayan eğitim-öğretim kurumlarında gerektiğinde rehberlik ve araştırma merkezinden bir uzmanın bu komisyona katılması sağlanır.
Çalışma Saatleri ve İzinler
- Rehberlik ve araştırma merkezlerinde görevli uzmanlar ve psikolojik danışmanların çalışma saatleri ve izinleri ile ilgili konular, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99, 102, 103, 104 üncü maddeleri esaslarına göre düzenlenir.
Rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanların çalışma süreleri haftalık 30 iş saatidir. Günlük çalışma saatleri eğitim-öğretim kurumunun özellik ve ihtiyaçlarına göre okul müdürlüğünce düzenlenir. Bu elemanlar izin ve tatillerini diğer öğretmenler gibi kullanırlar.
Verilemeyecek Görevler
-Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanlara yönetim, büro işlerinde, ders, nöbet ve sınav gibi rehberlik ve psikolojik danışmadaki hizmet alanlarıyla ilişkisiz konularda görev verilemez. Ancak bu durum yönetici olarak atanmalarına engel teşkil etmez.
SORULAR
1- _ En geniş anlamda rehberlik;
a)Öğrencinin sağlıklı ve tutarlı karar vermesini sağlamaktır.
b) Öğrencinin kendi kendisini gerçekleştirmesini sağlamaktır.
c) Öğrencileri problem çözmede bağımsız hale gelmelerini sağlamaktır.
d) Öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda gelişmelerini sağlamaktır.
2- -Aşağıdakilerden hangisi “Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri İl Danışma Komisyonu “nun görevlerinden biridir?
a) İl düzeyinde hizmetleri planlama,koordine etme ve değerlendirme.
b) Araç-gereç temin etme ve personel atama.
c) İl düzeyinde hizmetleri planlama,koordine etme ve denetleme.
d) İhtiyaçları belirleme,rapor hazırlama ve çalışmaları denetleme.
3- _Aşağıdakilerden hangisi “Rehber öğretmen”de bulunması gereken kişilik özelliklerinden birisi değildir?
Rehber öğretmen;
a)Empatik anlayışa sahip olmalıdır.
b) İnsanlara karşı saygı ve değer verici tutuma sahip olmalıdır.
c) Saydam ve ön yargısız olmalıdır.
d)-hepisi
4- -Aşağıdakilerden hangisi rehberlik hizmetlerini gerekli kılan “Sosyal” nedenlerden birisi değildir?
a)Toplumdaki hızlı değişmeler ve uyum güçlüğü.
b)Değişen değer yargıları ve kuşaklar arası çatışmalar.
c)İnsanların kendini tanıma ve anlama ihtiyacı.
d)İş kollarının artması ve mesleki tercihlerin güçleşmesi.
d) Alıcıdan çok verici ve fedakar özellikte olmalıdır
5- _Okul rehberlik programı hazırlanırken hangi husus dikkate alınmaz?
a)Milli Eğitim mevzuatı.
b)Okulun amaçları,imkanları,türü,kademesi
c)Öğrencilerin gelişim özellikleri,ilgi ve ihtiyaçları.
d)Okul çevresinin okuldan beklentileri.
**********************************************
İNSANLAR VARDIR...
İNSANLAR VARDIR...
İnsanlar vardır üstü nilüferlerle kaplı,
Bulanık bir göl gibi
Ne kadar uğraşsanız görünmez dibi
Uzaktan görünüşü çekici, aldatıcı
İçine daldığınızda ne kadar yanıltıcı.
Ne zaman ne geleceğini bilemezsiniz
Sokulmaktan korkarsınız, güvenemezsiniz.
İnsanlar vardır berrak, pırıl pırıl bir deniz
Boşa gitmez ne kadar güvenseniz
Dibini görürsünüz, her şey meydanda
Korkmadan dalarsınız sizi sarar bir anda
İçi dışı birdir çekinme ondan
Her sözü içtendir, her davranışı candan.
İnsanlar vardır coşkun bir akarsu
Bent, engel tanımaz, akar durur,
Su yaklaşmaya gelmez alır sürükler,
Tutunacak yer göstermez beyaz köpükler
Ne zaman nerede bırakacağı belli olmaz
Bu tip insanla bir ömür dolmaz.
İnsanlar vardır derin bir okyanus
İlk anda ürkütür, korkutur sizi
Derinliklerinde saklıdır gizi
Daldıkça anlarsınız, daldıkça tanırsınız,
Yanında kendinizi içi boş sanırsınız.
İnsanlar vardır Sakin akan bir dere
İnsanı rahatlatır, huzur verir gönüllere
Yanında olmak başlı başına mutluluk
Sesinde, görüntüsünde tatlı bir durgunluk.
İnsanlar vardır çeşit çeşit, tip tip
Her biri başka bir karaktere sahip
Görmeli, incelemeli, doğruyu bulmalı
Her şeyden önemlisi insan, insan olmalı.
|
